Een F 16 piloot met zich steeds herhalende lage rugklachten en uiteindelijke een hernia. Het verhaal begint in januari 1997 in het ziekenhuis, alwaar de piloot geopereerd zou gaan worden aan een hernia. Een collega F 16 piloot (beiden waren gestationeerd op de vliegbasis Twente) komt enkele dagen voor de operatie op ziekenbezoek en begint over zijn eigen ervaringen te vertellen met diverse therapeuten, ook i.v.m. rugklachten. Uiteindelijk, zo vertelde hij, was hij via de arts van de vliegbasis terecht gekomen bij Jan Bruggeman voor STEP rugscholing. Al pratende komen de beide piloten tot de conclusie dat hun klachtenverhaal erg veel overeenkomsten vertoont. Ook in beider voorgeschiedenis zitten veel herkenningspunten, met name ten aanzien van de vele diverse (fysio)therapie vormen zonder (blijvend) effect, integendeel zelfs, meestal verergerden de klachten zich tijdens de therapie.

De piloot op ziekenbezoek had na de rugscholing geen rugproblemen meer gehad en de ander begon toen ernstige twijfels te krijgen. Vooral ook met in het vooruitzicht dat eenmaal geopereerd aan een hernia dit het einde zou zijn van zijn vliegcarriere bij de luchtmacht, echter ook bij de burgerluchtvaart. Mede met dit in het achterhoofd valt de beslissing in het ziekenhuis om de operatie af te blazen en eerst nog eens een rugscholingsprogramma te gaan volgen bij STEP in Hengelo.

Voorgeschiedenis
Al jaren (vanaf 1992) zijn er geringe zich herhalende lage rugklachten. Nooit over geklaagd. Goedgekeurd voor de luchtmacht. Problemen ontstonden in april 1996; zeurderig en stijf gevoel na een vlucht. In juni schoot het flink in de rug tijdens niezen, met enige moeite kon nog wel diezelfde dag aan een luchtgevecht boven Bosnië worden meegedaan. Na enkele dagen verbeterde het weer. In augustus opnieuw problemen, nu veel erger. Na een “wilde vlucht met veel G-krachten” iets last van de rug gekregen. De daarop volgende week met verlof thuis en erg veel onderuitgezakt in de stoel gehangen. Op een dag kon hij ’s morgens zijn sokken niet meer aankrijgen, het schoot er opnieuw in. Ligkuren gecombineerd met buikspieroefeningen met zware medizinballen in het ziekenhuis hielpen niet. Uiteindelijk besloot men daar tot operatie.

Het aanleren van veilig ruggedrag
Hij kwam met een grote bruine fotomap, waarin de Röntgenfoto’s en de MRI opnames zaten.
Hij liet toen de foto’s zien en op de MRI was een grote hernia in de lage rug te zien. Hij was hierover erg angstig en onzeker en leek er behoorlijk op gefixeerd te zijn. Juist omdat hij er zo op gefixeerd leek te zijn, heb ik de waarde van röntgenfoto’s of MRI opnames getracht uit te leggen en te relativeren aan de hand van het wetenschappelijke feit, dat veel mensen, die nooit rugklachten hebben gehad, ook hernia’s op de MRI hebben.
Na voorlichting over rugklachten door rugbolling en over de dubieuze waarde van allerlei therapieën (met name van buikspiertraining met medizin ballen), begreep hij waardoor de klacht was ontstaan en waardoor de klachten zich steeds herhaalden. Hij was verontwaardigd dat hij nu pas te horen kreeg dat hij zijn rugklachten eigenlijk zelf veroorzaakte door zeer slecht ruggebruik. Met een STEP rugscholend beleid (o.a. een brede STEP rugbrace en het aanleren van de STEP GewichtHeffersTechnieken) was hij na 6 weken totaal klachtenvrij. De STEP rugbrace voorkomt de overbelastende rugbolling en zorgt er tegelijkertijd voor dat men overgaat tot veilig ruggebruik. De rugscholing beperkt zich dus ook niet tot een uurtje bij de STEP, maar strekt zich over de hele dag uit, vooral in de thuissituatie. Hij was bijna te gemotiveerd, hanteerde de STEP GewichtHeffersTechnieken perfect in elke situatie.

Na 3 maanden (nog steeds klachtenvrij) volgde de controle bij de neuroloog. Hij wilde graag weer gaan vliegen, maar daar werd in eerste instantie door de neuroloog afwijzend op gereageerd. Zelfs werd er geopperd dat er mogelijk geen goedkeuring meer zou komen, gezien de uitslag van de MRI. Een uitgebreide keuring zou nog volgen. In overleg met hem, had ik voor die keuring een overleg met de neuroloog over het gevoerde rugscholende beleid en over de betrekkelijke waarde van Röntgenfoto’s en MRI. De neuroloog vertelde dat een piloot tijdens het vliegen natuurlijk geen acute rugproblemen mocht krijgen en dat daarom herkeuring noodzakelijk was. Ik stelde dat deze piloot bij de preventie van rugklachten in het voordeel was t.o.v. collegae die nog nooit geen scholing in veilig ruggebruik hadden
gehad en die mogelijk op een MRI vergelijkbare afwijkingen zouden kunnen hebben, zonder het te weten.
De begeleiding was inmiddels al enkele maanden gestopt, toen op een dag, onaangekondigd, de piloot niet vrolijk kijkend in de wachtkamer zat, met een grote bruine map onder de arm. Mijn eerst vraag was natuurlijk of het weer mis was met zijn rug. Hij zei letterlijk: “doe maar eerst een bak koffie, want hier ben je niet blij mee”. Ik schrok en haalde balend koffie, weer misgegaan, piloot af?
Tijdens het koffie drinken opende hij de bruine map, waarin, dacht ik, de foto’s van zijn rug zaten. Uit de map kwam echter een hele andere foto, die hij mij met veel dank en een brede grijns overhandigde: airborne again.

Jan Bruggeman, STEP Instructeur